Enflasyon Nisan’da beklentileri aştı / Enver Erkan

Enver Erkan

Enflasyon Nisan’da beklentileri aştı

Nisan ayında açıklanan aylık %1,87’lik, yıllık %10,85’lik enflasyon gerçekleşmeleri beklentilerin çok üzerinde. Hatırlarsanız, her ne kadar çekirdek taraf yukarı eğilim göstermeye devam etse de manşet enflasyonda şu an kadar geçen yıldan gelme baz etkisi yardımcı olmuştu ve bunun Nisan’da da gerçekleşme olasılığı vardı. Ancak TRY’deki değer kaybı bu noktada baz etkisi avantajının yitirilmesine ve enflasyonun yeniden yukarı hareket etmesine neden olmuş görünüyor. Çekirdek enflasyonda %12,24 seviyesine olan yükseliş bunu en çarpıcı şekilde ortaya koyuyor. Bu trendin devamının gelmesini ve enflasyonun yukarıya gitmeye devam etmesini bekleriz, çünkü baz etkisi avantajının sonuna geldik bu periyottan sonra enflasyonu aşağı baskılayacak bir baz etkisi söz konusu olmayacaktır.

Ana harcama gruplarına göre değişimlere baktığımızda; en çok artış gösteren kalemlerin aylık bazda %10,40 ile giyim ve ayakkabı, %3,54 ile ulaştırma, %2,32 ile çeşitli mal ve hizmetler olduğunu görüyoruz. Özel kapsamlı göstergelerde, çekirdek enflasyon dediğimiz C göstergesinde TRY’deki değer kaybının etkisiyle aylık bazda %2,63 ile yıllık %12,24’e hızlı bir yükseliş var. Çekirdek enflasyon Mart ayında %11,44 olarak gerçekleşmişti. Enerji enflasyonu petrol fiyatlarındaki yükseliş etkisiyle aylık bazda %2,76 arttı. Gıda ve alkolsüz içecekler ise işlenmemiş gıda ve taze meyve/sebzedeki gerilemenin etkisiyle Nisan’da %0,21 gerilemiş görünüyor.

Üretim maliyetlerindeki yukarı yönlü baskılanma da, enflasyonist risklerin artmasına neden oluyor. Bu ay ÜFE’de de çarpıcı rakamlar görüyoruz. Aylık %2,60 artan ÜFE, böylece yıllık bazda %16,37’ye sıçramış durumda. İmalat sanayi maliyetlerinin %2,79 artması çerçevesinde, hammadde ve girdideki ithal ağırlığı bu kalemleri döviz kurlarına duyarlı hale getiriyor. Aynı zamanda petrol ve emtia fiyatlarındaki artış da maliyetlerin artmasında etkilidir. ÜFE’deki artışın hızlanması, TÜFE açısından da yükselişin devamı beklentilerimize dayanak oluşturan etmenlerden biridir.

Faiz artırımına rağmen USDTRY çok kısa sürede yukarı sürpriz yaratan enflasyonun da etkisiyle 4,20 bandını aştı. Enflasyon arttığı ve fiyat istikrarı da bozulduğu zaman gözler hemen Merkez Bankası’na gidiyor. Ancak işin içinde yapısallık da var. Enflasyon konusu aşılmadan faizleri indirmek mümkün görünmüyor, bu yüzden para politikası sıkı kalmaya devam etmek durumunda. Ancak para politikası tarafında 75 baz puan, bütün ekonomide yaratabileceği yan etkiye rağmen, yapılırken mali politikaların halen genişleyici olması fiyat istikrarının sağlanmasını da zorlaştırıyor. İki politikanın ters çalışması ve ayrışmasının derinleşmesi, problematik bir yapının ortaya çıkmasına neden oluyor. Bu noktada Merkez Bankası’nın da yapabilecekleri sınırlı kalıyor. Ek faiz artırımları için beklentiler söz konusu olabilir, ancak diğer tarafta geniş mali politikaların yarattığı etkiyi de göz ardı etmemek gerekiyor. Faiz artırımının da bir noktadan sonra ekonomi üzerinde tahribat etkileri olabiliyor.

Merkez Bankası’nın 75 baz puanlık faiz artışının da etkisi nötrlenmiş oldu. 7 Haziran’da ilave bir sıkılaştırma söz konusu olabilir. Ancak atılacak faiz adımının boşa gitmemesi önemli, çünkü faiz aynı zamanda Hazine ve şirketler açısından ek faiz yükü demek. Borçlanma maliyetlerinin artması ile yatırım ve istihdama ayrılması gereken kaynak faize gidiyor. Faizler artmadan önce 1 birim olan faiz maliyetinin 1 birim artı x şeklinde artması yatırımdan da, istihdamdan da götürüyor. Ekonomideki tahribat da bununla alakalıdır. Oradan büyüme, oradan da benzer kısır döngü…

Yazarın Diğer Yazıları

Bist Endekleri, haberler, kapalıçarşı, uluslararası parite verileri eşanlı olarak verilmektedir. BİST isim ve logosu "Koruma Markası Belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez. BİST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BİST'e ait olup, tekrar yayınlanamaz. SPK'nın 22 Nisan 2002 tarihli resmş gazete'de yayınlanan teliği uyarınca yayımlanması istenen uyarı ; "Burada Yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çevresinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler, mali durumunuz ile risk ve getiri tercihleriniz uygun olmayabilir. Bu nedenle isadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi, beklentinize uygun sonuçlar doğurmayabilir."