Finans ›› Yazarlar ›› Sermet Doğan
Sermet Doğan
Sermet Doğan
Analist / GCM Menkul Kıymetler
16 Şub 2015 Pazartesi
“Petrol Fiyatlarında Taban Oluşuyor Mu?”

Son ayların en çok konuşulan finansal enstrümanları arasında üst sıralarda yer alan petrol, geride kalan yılın ortalarından itibaren kaydettiği düşüşler ile tüm dünyanın ilgilisini üzerinde toplamayı başarmıştı. Emtianın fiyatında yedi ay boyunca süren aşağı yönlü eğilim, Ocak ayı içerisinde petrolün, son altı yılın en düşük seviyelerine kadar gerilemesine neden olmuştu. Bazı ülkeler ve finansal araçlar ilgili geri çekilmelerden olumlu etkilenirken, bazıları ise ortaya çıkan bu tablodan zarar görmüştü. 2015’in ikinci ayında ise piyasalarda, “Petrol fiyatlarında taban oluştu mu?” sorusu, cevabı en çok merak edilen sorular arasında yer almaya devam ediyor. Bu soruya yanıt bulabilmek için ise öncelikle düşüşün nedenleri ve yükselişlere zemin oluşturabilecek faktörleri incelemek gerekiyor.

“Petrol’de düşüşün nedenleri”

Petrol fiyatlarında geride kalan yılın Haziran ayında başlayan düşüşler, yedi ay boyunca devam ederek, ABD tipi ham petrol (WTI) ve Brent petrol fiyatlarının %50 civarında erimesine neden oldu. Bu süre içerisindeki en önemli faktör aslında, ABD’de üretimin yeni teknolojiler ile birlikte son yılların en yüksek seviyesine çıkması ve küresel ekonominin günlük tüketiminden daha fazla bir global üretim hacmi oluşmasıydı diyebiliriz. Yani petrol piyasasındaki arz fazlası, gerilemenin temel nedeni olarak değerlendirilebilir.

Yukarıdaki grafikte, ABD’de petrol üretiminin yaklaşık son 30 yılın en yüksek seviyesine çıktığı görülüyor.ABD’deki üretim artışının yanında, dünya petrol arzının yaklaşık %40’ını gerçekleştiren Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü’nün (OPEC), politikalarında değişikliğe gitmesinin düşüşü hızlandırdığını ifade edebiliriz. Örgüt, 27 Kasım’daki toplantısında düşen petrol fiyatlarına rağmen üretimi azaltma yönünde bir karar almaktan kaçınmıştı. Bunun yanında,  OPEC üyesi 
ülkelerin global pazar paylarını koruma adına satış fiyatlarını düşürmeye başlamaları, emtianın fiyatında aşağı yönlü baskıyı artıran önemli faktörler arasında yer aldı. Bir diğer faktörün ise, her ne kadar dünyanın en büyük ekonomisine sahip olan ABD’den toparlanma sinyalleri alınsa da, Euro Bölgesi, Çin ve Japonya gibi diğer büyük ekonomilerde ivmelenmenin zayıf olmasının, petrol talebinin de düşük kalacağı endişelerini tetiklemesi diyebiliriz. Çin son 5 yılın düşük büyüme performansını kaydederken, Japonya ise geride kalan yıl içerisinde yeninden durgunluğa girdi. Euro Bölgesi’nde ise negatif enflasyon oranı, ekonomik aktivitelerin zayıf kaldığına işaret etmeye devam ediyor.

“Yükselişler zemin bulabilir mi?”

“Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.

Yukarıda söz ettiğini başlıca faktörler ile petrol fiyatlarında Ocak ayının sonlarına kadar baskının sürdüğünü ifade edebiliriz. Ancak Şubat ayının başlarından itibaren ABD ve Brent tipi ham petrol fiyatlarında izlenen yükselişler dikkat çekici bir büyüklüğe ulaştı. 29 Ocak’ta 44 Dolar’ın altını gören WTI, Şubat ayının üçüncü haftasında 54 Dolar’ın üzerine çıkmayı başardı. Ocak ayı ortalarında 47 Dolar’ın altına sarkarak son altı yılın en düşük seviyesini test Brent ise, yine Şubat ayının üçüncü haftasının ilk günlerinde 62 Dolar’ın üzerine tırmandı. Bu yükselişlerin temelinde yatan ana dinamikleri incelediğimizde ise karşımıza, ABD’deki üretimin yavaşlayacağına yönelik bazı ipuçlarının fiyatlanmasının çıktığını söyleyebiliriz.

ABD’deki petrol üreticilerinin yeni teknolojiler ile yatırımlarını artırarak kaya petrolü üretimlerini üst seviyelere çıkarmalarının petrol fiyatlarındaki düşüşte önemli bir rol oynadığını belirtmiştik. Dünyadaki yeni petrol üretiminin çoğu ABD kaya petrolü ve Kanada’nın katranlı kum üretiminden oluşuyor. Ancak özellikle kaya petrolü üretmenin maliyetinin, diğerlerine göre çok daha yüksek olması, düşen fiyatlar karşısında en fazla zorlanan tarafın ABD’li üreticiler olmasına yol açıyor. Yukarıdaki grafikte, ABD’deki sondaj kulelerinin sayısına ilişkin bilgiler veriliyor. Özellikle 2010 yılının başlarından itibaren ciddi bir artış kaydeden sondaj kuleleri aynı zamanda arzın da yükselmesine yol açan önemli bir faktör. Fakat 2014 yılında başlayan petrol fiyatlarındaki gerileme ile birlikte, maliyeti yüksek kaya petrolü üreticilerinin sondaj kulelerini kapatmak zorunda kalması sonrasında 2014 sonu-2015 başında sondaj kulesi sayısının sert bir azalama kaydettiğini görüyoruz. Yani, petrol arzının düşük fiyatlar ile azalmaya başlayacağı, sonrasında ise arz tarafının dengeleneceği yönündeki beklentiler, Şubat ayı ile birlikte ilgili emtianın fiyatında yükselişler izlenmesine yol açtı diyebiliriz. Peki, petrol fiyatlarının bu değişimler ile bir taban yaptığını söyleyebilir miyiz?

Her ne kadar sondaj kulelerinin azalması, arzın bir miktar gerileyeceği gerçeğini öne çıkarsa da, ABD’de petrol stoklarının halen daha yaklaşık son 30 yılın en yüksek seviyelerinde olduğunu belirtmekte fayda var. Ayrıca, petrol fiyatlarındaki son yükselişlerin, arz sıkıntısı olduğu için değil, finansal piyasalarda, arzın azalmaya başlayabileceği beklentisinin fiyatlanmasından kaynaklandığını eklemeliyiz. Bu paralelde, petrol fiyatlarındaki son toparlanmaların bir yükseliş habercisi olduğunu söylemek için erken olduğu ifade edebiliriz. Ancak geride kalan son yedi aydır süren düşüşlerin de yine devam edeceği yönünde öngörüde bulunmak da, şimdilik gerçekçi görünmüyor. Petrol fiyatları için gerçek olan temel nokta, arz fazlasının getirdiği düşüşlerin, üretimin azalacağına ilişkin ipuçları ile sınırlanmış olması diyebiliriz. Bundan sonraki süreç içerisinde, ABD tarafındaki üretim ve stok verilerinin nasıl şekilleneceği, OPEC’in fiyatlar konusundaki tavrı ve dünyanın büyük ekonomilerindeki ilerlemenin temposu, petrol fiyatlarında yönü belirleyici temel faktörler arasında yer alıyor. “Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.” 

Yazarın Diğer Yazıları
28 Tem 2016 Perşembe
11 May 2016 Çarşamba
25 Nis 2016 Pazartesi
18 Nis 2016 Pazartesi
05 Nis 2016 Salı
28 Mar 2016 Pazartesi
18 Oca 2016 Pazartesi
16 Oca 2016 Cumartesi
28 Ağu 2015 Cuma
01 Haz 2015 Pazartesi
27 Nis 2015 Pazartesi
15 Ara 2014 Pazartesi
24 Kas 2014 Pazartesi
05 Kas 2014 Çarşamba
27 Eki 2014 Pazartesi
09 Eki 2014 Perşembe
24 Eyl 2014 Çarşamba
15 Eyl 2014 Pazartesi
03 Eyl 2014 Çarşamba
Piyasa
Hisse Yön Son Fark Saat
BIST100 107.266 1,65 18:10
BIST50 100.315 1,64 18:10
BIST30 124.950 1,65 18:10
Dolar 6,8021 -0,03 00:33
Euro 7,5818 0,00 00:33
İngiliz Sterlini 8,5105 -0,01 00:33
Gram Altın 380,5 -0,03 00:32
Çeyrek Altın 610 -0,03 00:32
Yarım Altın 1219 -0,03 00:32
Cumhuriyet Altını 2528 19,89 16:11
Döviz Çevirici
Türk Lirası
Amerikan Doları
Euro
İsviçre Frangı
Yen
İngiliz Sterlini
Serbest piyasa verileri kullanılarak hesaplanmaktadır.
BİST endeksleri, haberler, Kapalıçarşı, uluslararası parite verileri eşanlı olarak verilmektedir. BİST isim ve logosu ‘’Koruma Marka Belgesi‘’ altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez. BİST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BİST’e ait olup, tekrar yayınlanamaz.
SPK’nın 22 Nisan 2002 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan tebliği uyarınca yayımlanması istenen uyarı; ‘’Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler, mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi, beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir’’
Yeni Medya Elektronik A.Ş