Finans ›› Yazarlar ›› Umut Tuncer
Umut Tuncer
Umut Tuncer
Analist / GCM Menkul Kıymetler
11 Eyl 2015 Cuma
FED Öncesi Temel Sorunlar

Küresel piyasalar uzun bir süredir FED politikalarının ne zaman normale döneceğine ilişkin ipuçları arıyor. Tüm piyasalar ve varlık fiyatları üzerinde etkisini hissettirebilecek gündeme ilişkin beyanat 17 Eylül Perşembe akşamı gerçekleşecek. FED’in faiz artırım konusu birkaç haftadır çok daha belirsiz bir duruma gelmiş durumda. Beyanat en net görüşleri sağlayacaktır, ancak ABD ekonomisi ve küresel piyasalar üzerinde etkili başlıkların tekrar hatırlanması, FED beklentilerinin ve sonraki aşamaların incelenmesinde işimizi kolaylaştıracaktır.

“Petrol”

Petrol fiyatı (ABD tipi ham petrol) 2014 yılı ortasından bu yana düşüyor. Düşüşün kendisi kadar hızı da birçok ekonomi açısından oldukça yıpratıcı bir süreci karşımıza çıkardı. 2008 krizi sonrasında varil fiyatı 33 Dolar’a kadar gerilemişti. 100 Dolar seviyelerine ulaşıp bu bölgede kalıcı olması ise 2 ila 4 yılını almıştı. 2014 yılı ortasından bu yana yaşanan düşüşte ise söz konusu kazançların neredeyse tümü 6 ay içerisinde eridi. Şirket zararları, enerji ihracatı yapan ekonomilerde büyüme ve enflasyon üzerindeki baskı ve bütçe açıkları karamsar tabloyu endişeye dönüştürdü. ABD dünyanın en çok petrol üreten 3 ülkesinden biri. Ürettiğinin çoğunu kendi kullandığı gibi, dışardan da yoğun ithalat gerçekleştiriyor. İç talep oldukça önemli ve talebin yoğun olduğu kalemlerden birinin fiyatının bu denli düşük oluşu, yıllardır canlandırılmaya çalışılan enflasyona engel oluşturuyor.

Yukarıdaki grafikte, 2014 yılında 1-2% arası seyreden enflasyon oranının, petroldeki düşüş sonrasında %0,50 ile %0 arasında sıkıştığı görülüyor. Bu görünüme karşın enflasyon dışında birçok göstergenin FED’in olası bir faiz artırımını destekliyor oluşu, Dolar’da değer kazanımını desteklerken, gelişmekte olan ülke para birimlerinin değer kaybı bu ülkelerin de dengesiz bir zeminde yol almasına neden oluyor. Ayrıca güçlü 

Dolar’ın ABD’nin dev şirketlerine oluşturduğu hasar da küçümsenemeyecek boyutta. Petrolde etkili başlıkları hatırlatmak bundan sonraki süreçte takibi kolaylaştırabilir;

- Küresel çapta üretimin artışı (ABD, Rusya ve Suudi Arabistan – OPEC) liderliğinde

- Çin’de büyümeye ilişkin endişeler (Başlık halinde açıklanacak)

- İran’ın nükleer müzakereler sonrası petrol pazarına giriş süreci

- ABD’deki talep ve üretim koşulları (kuyu sayısındaki değişim gibi)

- Küresel talebin, artan arza oranla zayıf kalmayı sürdürmesi

“Çin”

Çin’de büyümenin yavaşlamasına yönelik beklentiler, geçici bir düşünce olmaktan çıkıp “yeni normal” haline gelmeye başlayalı bu sürecin borsa ve emtia piyasasına oldukça yıkıcı bir etki oluşturduğu görüldü. Dünyanın ikinci büyük ekonomisinden bahsettiğimiz için birçok ülkenin talep sıkıntısı yaşaması söz konusu. Ülkenin üretim anlayışından iç talebi canlandırma politikasına geçişi ilk başlarda oldukça hasar yarattı. Emtia fiyatlarında hali hazırda baskı sürerken, son gelişmeler ışığında bu baskı daha da arttı ve bundan en çok etkilenenler gerek Çin gerek emtia talebine yoğun olarak bağlı ekonomiler oldu. Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda, gelişmiş ekonomiler arasında net etkilenen ülkeler arasındaydı.

Yukarıda Petrol ve Kanada Doları arasındaki ilişki görülüyor. Bu örneğini verdiğimiz Yeni Zelanda ve Avustralya gibi emtia kaynaklı ülkelerde benzer tepkiler alıyor. Böyle olunca tek bir örnekte açıklama gerçekleştirilebilir. USDCAD paritesi, grafikte görüldüğü gibi ters hareket ediyor ve petrol fiyatı düştükçe Kanada Doları da değer kaybediyor. Her ne kadar parite seviyesi Kanada ihracatçısı için etkili olsa da, petrolün fiyatındaki düşüş çok büyük hasar oluşturuyor. Bu nedenle, Çin talebinin eksiğinin yoğun olarak hissedildiğini söyleyebiliriz. Avustralya’da bu durum altın, petrol ve demir cevheri olarak karşımıza çıkarken, Yeni Zelanda’da benzer bir durum süt ürünleri için geçerli. Bir bu kadar önemli kısım ise, FED’in faiz artırımından sonra etkili bir tempo yakalayabilmesi için Çin ve petroldeki canlanmayı görmesi gerekli. Çünkü Avrupa tarafı hala yeterli toparlanmayı gerçekleştiremedi.

“Avrupa”

Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) aylık 60 milyar Euro tutarında tahvil alım programını açıklaması sonrasında, özellikle sorunlu ekonomiler diyebileceğimiz İspanya ve İtalya’da kısa vadeli olarak toparlanma gerçekleştiğini gördük. Hatta, Euro Bölgesi’ne bakışı temelinden etkileyen bir sürece imza atan Yunanistan’da bile benzer bir toparlanma görüldü. Ancak finansal sektörü desteklemeye yönelik politikalar reel ekonomiye hala yansımış değil. ECB yöneticilerinin ısrarla vurguladığı maliye politikasının desteğine yönelik gelişmelerde de etkili bir adım atıldığı söylenemez. Yeni bir döngü Avrupa’yı bekliyor. Yunanistan ve İspanya’da seçim, İngiltere’de Avrupa Birliği referandum gündemi ve Avrupa yapısına nasıl bir etkisi olacağı şu an kestirilemeyen mülteci girişleri. Genel olarak Euro Bölgesi’ne yönelik tahminlerden ziyade, toparlanmanın takip edilmesi gerektiği bir süreç oluştuğunu söyleyebiliriz.

Yukarıda bahsettiğimiz üç başlık, en üst kategoride yer alan etkenler. Yan başlıklar olabileceği gibi, aslında sorun olarak nitelendirdiğimiz birçok başlığın doğrudan veya doğrudan olmayan bir şekilde bu üç başlıkla bağlantılı olduğunu görebiliriz. Ancak bu sorunların hepsi değişken, fakat uzun vadede etkili olabilecek maddeler. Bu nedenle FED’in beklentiler doğrultusunda bir karar verebileceği, bu nedenle Eylül beyanatının hala belirsizliklerle dolu olduğu unutulmamalıdır. Başta ifade ettiğimiz gibi, bu sorunların hatırlatılması, FED öncesi ve sonrası görünümde işimize yarayabilecek ve birçok sorununun yanıtını vermemizi kolaylaştırabilecek başlıkların görülmesi amacıyla gerçekleştirildi.

Yazarın Diğer Yazıları
11 Şub 2016 Perşembe
29 Oca 2016 Cuma
07 Ara 2015 Pazartesi
30 Kas 2015 Pazartesi
28 Ağu 2015 Cuma
27 Mar 2015 Cuma
05 Kas 2014 Çarşamba
24 Eyl 2014 Çarşamba
Piyasa
Hisse Yön Son Fark Saat
BIST100 107.266 0,00 18:10
BIST50 100.315 0,00 18:10
BIST30 124.950 0,00 18:10
Dolar 6,8035 -0,01 05:58
Euro 7,5751 -0,08 06:02
İngiliz Sterlini 8,5027 -0,04 06:02
Gram Altın 380,5 -0,03 06:02
Çeyrek Altın 610 -0,03 06:02
Yarım Altın 1219 -0,03 06:02
Cumhuriyet Altını 2528 19,89 16:11
Döviz Çevirici
Türk Lirası
Amerikan Doları
Euro
İsviçre Frangı
Yen
İngiliz Sterlini
Serbest piyasa verileri kullanılarak hesaplanmaktadır.
BİST endeksleri, haberler, Kapalıçarşı, uluslararası parite verileri eşanlı olarak verilmektedir. BİST isim ve logosu ‘’Koruma Marka Belgesi‘’ altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez. BİST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BİST’e ait olup, tekrar yayınlanamaz.
SPK’nın 22 Nisan 2002 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan tebliği uyarınca yayımlanması istenen uyarı; ‘’Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler, mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi, beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir’’
Yeni Medya Elektronik A.Ş