Finans ›› Yazarlar ›› Umut Tuncer
Umut Tuncer
Umut Tuncer
Analist / GCM Menkul Kıymetler
27 Mar 2015 Cuma
Petrolde yön değişti mi

Petrol fiyatında 2014 yılı ortasından itibaren yoğunlaşan düşüş maratonu, yatırım araçları arasında ön plana çıkmasını sağlamakla birlikte, söz konusu düşüşün etkileri sadece yatırım aracının kendisiyle sınırlı kalmayıp, küresel çapta ekonomileri etkiler duruma gelmiştir. Yazımızda, petrolde aşağı yönlü baskıyı etkileyen faktörler ile en güncel gelişme olan Yemen gelişmelerini inceleyip, ileriye dönük nasıl bir beklenti gerçekleştirilebileceği üzerine çalışma yapacağız.

Yemen sürecini değerlendirebilmek açısından, IŞİD ve etkilerine kısaca değinmek, daha net bir tablo görmemizi sağlayacaktır. IŞİD küresel çapta tanınmasını sağlayacak terör saldırılarına başladığında, petrol fiyatında yükselişler görülmüştü-ki bu çok doğal bir tepkiydi. Ancak bir süre sonra, fiyatın şu anda bile devam eden düşüş maratonuna başladığını gördük. Bu nasıl oldu? Yakın tarihte petrolü nedeniyle sıkça gündeme gelen Kuzey Irak bir terör örgütü tarafından işgal edildi ve kısa bir süre sonra petrol fiyatı düşmeye başladı.

IŞİD ve Yemen Sürecinde Benzerlik Var mı?

Yukarıda, Irak petrol rezervlerinin bölgesel dağılımını gösteren ve 2013 yılına ait bir grafik görülüyor. IŞİD’in tehdit edebildiği bölgeler Kuzey’de kalırken, rezervlerin önemli kısmının Orta ve Güney Irak’ta bulunduğunu görüyoruz. IŞİD faaliyetlerinin Doğu Suriye ve Kuzey Irak ile sınırlı kalması, piyasada üretime ilişkin korkuların gerilemesine ve petrolde jeopolitik gelişmelere ilişkin yükseliş potansiyelini kaybetmesine neden oldu.

Yemen’de de petrol fiyatına “etkileri” bakımından benzer bir tablo görülüyor. Olayların patlak verdiği yer, küresel çaptaki üretimde önemli bir paya sahip değil. Fiyatlamaları bu kadar etkileyen ise, jeopolitik konumu. Dünyanın en büyük petrol üretici ve ihracatçılarından biri olan Suudi Arabistan’ın komşusu olan Yemen, aynı zamanda en önemli deniz ticareti yollarından birini de kontrol (aynı zamanda tehdit) edebilme konumuna sahip. Bu süreçte de en çok etkilenecek ülke olan Suudi Arabistan, yanındaki Arap ülkeleriyle oluşturduğu koalisyonun liderliğinde hava saldırılarını gerçekleştirdi. Kısacası burada da fiyatı yükselten unsur Yemen’deki “tehdit” değil, tehdidin genişlemesine ilişkin endişelerdir. Yani, fiyatın bu başlığa bağlı olarak gerçekleştirdiği yükselişin devam edip etmeyeceği, bölge gelişmelerine bağlı olmayı sürdürecektir.

Yüksek Arz – Düşük Talep Dengesizliği Sürüyor

Birçok kez bahsettiğimiz ve 2014 yılı ortasından itibaren düşüşün ana kaynağı olan yüksek arz ve buna karşılık zayıf talebin son durumuna baktığımızda, hiçbir değişikliğin gerçekleşmediğini söyleyebiliriz. ABD, Suudi Arabistan ve Rusya üçlüsü rekor üretimini sürdürüyor. ABD’de üretim, stoklama kapasitesini aşma tehdidi altında. Buna rağmen, küresel piyasalarda zayıf petrol fiyatlarının talebi canlandırarak ekonomiyi canlandıracağı beklentisi bulunuyor. Ancak bunun şu 
ana kadar net olarak görülmüş bir sonuca kavuştuğunu söyleyemeyiz. Aksine, talepten çok üretim aşamasında küçük ve orta büyüklükteki petrol üretici şirketlerin kapanması, maliyetleri azaltmak için işçi çıkartması gibi arz alanında gelişmeler ön plandaydı.Petrolde düşüş trendi sürüyor. Ancak bu, en azından potansiyel tehlikelerin bilinmemesi anlamına geldiğini göstermemektedir. Bu nedenle yükselişe neden olabilecek daha “gerçekçi” etkenleri maddelersek;

- Üretim maliyetlerinin kısılması ve bazı petrol üreticilerinin düşük fiyatlara dayanamaması sonrası piyasadan silkelenerek üretim kapasitesini azaltması.

- Yemen veya benzeri gelişmelerin, direk olarak üretimin yoğun olduğu lokasyonlarda gerçekleşmesi veya buralara sıçraması

- Dolar’da faiz politikasına ilişkin duyarlılığın düşmesi ve kayıpların kalıcı olması.

- Küresel ekonomilerdeki göstergelerin, özellikle de yoğun tüketim sağlayan ekonomilerin ciddi anlamda büyümeye ve enflasyonu canlandırmaya ilişkin yol kat ettiğini gösteren veriler. Ancak bunlar, en azından kısa vadede umut vermiyor.

Petrolde düşüş trendi içer Ancak elimizdeki veri ve fiyatlamalar orta ve uzun vadelerde hala düşüş trendinin desteklendiğini göstermektedir. Buna bağlı olarak da, bir potansiyel yerine, gerçekleri takip etmenin daha faydalı olduğunu düşünmekteyiz. Ancak hazırlıklı olmak ve gerektiği koşulda yatırımlara müdahale açısından, düşüşü etkileyebilecek faktörlerin de unutulmaması gerektiğini hatırlatmak gerekmektedir.

Yazarın Diğer Yazıları
11 Şub 2016 Perşembe
29 Oca 2016 Cuma
07 Ara 2015 Pazartesi
30 Kas 2015 Pazartesi
11 Eyl 2015 Cuma
28 Ağu 2015 Cuma
05 Kas 2014 Çarşamba
24 Eyl 2014 Çarşamba
Piyasa
Hisse Yön Son Fark Saat
BIST100 107.266 0,00 18:10
BIST50 100.315 0,00 18:10
BIST30 124.950 0,00 18:10
Dolar 6,8020 -0,03 06:03
Euro 7,5744 -0,09 06:05
İngiliz Sterlini 8,5018 -0,05 06:05
Gram Altın 380,3 -0,07 06:05
Çeyrek Altın 609 -0,07 06:05
Yarım Altın 1219 -0,07 06:05
Cumhuriyet Altını 2528 19,89 16:11
Döviz Çevirici
Türk Lirası
Amerikan Doları
Euro
İsviçre Frangı
Yen
İngiliz Sterlini
Serbest piyasa verileri kullanılarak hesaplanmaktadır.
BİST endeksleri, haberler, Kapalıçarşı, uluslararası parite verileri eşanlı olarak verilmektedir. BİST isim ve logosu ‘’Koruma Marka Belgesi‘’ altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez. BİST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BİST’e ait olup, tekrar yayınlanamaz.
SPK’nın 22 Nisan 2002 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan tebliği uyarınca yayımlanması istenen uyarı; ‘’Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler, mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi, beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir’’
Yeni Medya Elektronik A.Ş