Finans ›› Yazarlar ›› Vahap Taştan
Vahap Taştan
Vahap Taştan
Araştırma Uzmanı / Ahlatcı Yatırım Menkul Değerler
01 Eyl 2015 Salı
Petrol Fiyatlarındaki Üç Günlük Yükseliş %25 düzeyinde

Brent petrol 2015 yılının dip seviyesi olan 42$ seviyesini gördükten sonra son 3 gündür yükselişini %25’e çıkardı. Ham petroldeki son hareketi hem talep hem de arz cephesinde ayrı ayrı değerlendirmek gerekiyor. Talep cephesinde Çin ve ABD’nin ters yönlü etkileri dikkat çekiyor. Arz kanadında ise ana etken hala ABD denilebilir.

ABD Ekonomisindeki Beklenti Üzeri Büyüme Talebin Canlandığına İşaret Ediyor

Petrol fiyatlarının düşüşünde arz etkenleri haricinde Çin’in büyüme potansiyelinin düşmesi fiyatlara ciddi olarak etki etmişti. 2014 yılı verilerine göre Çin, toplam petrol talebinin %12,4’ünü karşılıyor. Avrupa Birliği’nin ağırlığı %14,1 olarak düşünüldüğünde Çin’in potansiyelini tahmin edebiliriz. Son dönemde büyüme endişelerinin de yükseldiği Çin, petrol fiyatlarındaki gerilemeyi destekliyor fakat talep kanadında ABD’nin son açıklanan verisi talepteki görünümü tersine çevirdi. İkinci çeyrek için %2,3’ten %3,7’ye revize edilen ABD büyümesi ham petroldeki yükselişin talep ayağını oluşturuyor. ABD şu anda toplam küresel tüketimin %20’sine yakınını karşılıyor ve büyümenin yukarı yönlü revizesi petrol tüketiminin arttığına işaret ediyor. Şu anda üretimi yaklaşık 9,34 milyon varil/gün olan ABD aynı zamanda günlük 7,2 milyon varil/günlük ithalat yapıyor ve petrol piyasasında arzda olduğu kadar talep kanadında da önemli bir belirleyici. Daha önce Çin talep göstergeleri ile düşen petrolde yükselişin ilk etkeni artan ABD talebi oldu. 

Arz Cephesinde Belirleyici ABD olsa da OPEC Aktif Oyununa Dönebilir

ABD’de son dönemde düşen fiyatlar, artan sondaj faaliyetlerine rağmen üretimi düşürmeye devam ediyor. Haziran ve Temmuz ayları başında görülen günlük 9,6 milyon varillik üretim, geçtiğimiz hafta açıklanan verilere göre 9,33 milyon varile kadar düştü. ABD Enerji Bakanlığı ise dün (31 Ağustos) açıkladığı rapor ile ABD’deki petrol üretiminin aşağı yönlü revize edildiğine işaret etti. Haziran ayı tahminleri, Mayıs ayına göre üretimin yaklaşık 100 bin varil düştüğüne işaret ediyor. Bu düşüşte ABD’de petrol ile bilinen Teksas eyaletindeki 66 bin varillik üretim düşüşü dikkat çekiyor. Toplam üretimde yaklaşık %37’lik payı bulunan Teksas Eyaletinde üretim faaliyetlerinde yavaşlama önemli görülmekte. ABD’de üretimindeki aşağı yönlü revizyon da aynı şekilde ham petroldeki yükselişin ikinci ana etkenini oluşturuyor. 

OPEC kanadında ise iki noktaya değinmek gerekiyor. P5+1 ülkeleri ile anlaşma imzalayan İran, toplam üretimini 1 milyon varile yakın artırmak istiyor. Üretim/Kapasite oranına göre bu üretim mümkün fakat bunun kademeli olarak gerçekleşmesi muhtemel. OPEC verilerine göre Ağustos ayında İran üretimi 50 bin varil artarak günlük 2,9 milyon varile yükseldi. OPEC’in toplam üretimi ise Ağustos ayı verilerine göre 32 milyon 316 bin varil/gün olarak gerçekleşti. OPEC, üretimini artırmasına rağmen üyelerin düşen fiyatlardan rahatsız olması ile birlikte yeniden aktif oyuncu olarak piyasaya müdahale etme niyeti gösterdi. Daha önceki açıklamalarında fiyatların artan talep ile dengeleneceğinin altını çizen Birlik, diğer üreticiler ile birlikte daha adil bir fiyat için görüşmeye hazır olduğunu bildirdi. Bu açıklama OPEC’in yeniden aktif olarak piyasada rol alabileceğini gösterse de şu an için sözlü yönlendirme ile fiyatlara etki ediyor. 4 Aralık’ta yapılacak toplantı öncesinde 3 aylık süreçte yeni bir karar verilmesi beklenmiyor fakat üretici diğer ülkeler ile fiyatları kontrol altına alabilecek bir müzakere petrol fiyatlarındaki dip arayışını sonlandırabilir. 

Genel görünüm arz fazlasının devam ettiğini gösteriyor 

Ham petrolde genel görünüm arz fazlasının sürdüğüne işaret ediyor. Bu görünümün bozulması için gerekli iki noktaya değinmek lazım. İlki Çin’de %7’nin üzerinde sürdürülebilir büyümenin tesis edilmesi gerekiyor. ABD’de büyümenin bu ivmede sürmesi talep tarafını canlı tutmaya yetecektir. İkinci nokta ise düşen fiyatlara önümüzdeki dönemde ABD’nin nasıl tepki vereceği. 7,2 milyon varillik günlük ithalat miktarı ABD’yi önemli bir pazar haline getiriyor ve OPEC’in düşük fiyat politikası karşısında ABD’deki üreticilerin 2016 yılında nasıl tepki vereceği de arz kanadında belirleyici olacak. Sonuç olarak, ABD büyüme verisi petroldeki algılamalarda bir değişikliğe yol açtı denilebilir. ABD büyümesinin ivmesini koruması durumunda bu petrol fiyatlarını desteklemeye devam edecek görünüyor. Ancak petroldeki yükselişin uzun soluklu bir trend değişimi olduğunu söylemek için daha fazla gelişmeye, özellikle global büyüme verilerinde iyileşmeye ihtiyaç var. Bununla birlikte 4 Aralık tarihinde OPEC toplantısı bazı beklentilere yol açabilir ve petrolün hızlı yükselişinin ardından sert geri çekilmeleri önleyebilir.

Piyasa
Hisse Yön Son Fark Saat
BIST100 105.952 0,95 11:19
BIST50 99.018 1,07 11:19
BIST30 123.199 1,28 11:19
Dolar 6,7925 0,29 11:41
Euro 7,4701 0,19 11:41
İngiliz Sterlini 8,3201 0,23 11:41
Gram Altın 375,7 0,95 11:34
Çeyrek Altın 601 0,95 11:34
Yarım Altın 1203 0,95 11:34
Cumhuriyet Altını 2108 0,38 12:42
Döviz Çevirici
Türk Lirası
Amerikan Doları
Euro
İsviçre Frangı
Yen
İngiliz Sterlini
Serbest piyasa verileri kullanılarak hesaplanmaktadır.
BİST endeksleri, haberler, Kapalıçarşı, uluslararası parite verileri eşanlı olarak verilmektedir. BİST isim ve logosu ‘’Koruma Marka Belgesi‘’ altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez. BİST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BİST’e ait olup, tekrar yayınlanamaz.
SPK’nın 22 Nisan 2002 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan tebliği uyarınca yayımlanması istenen uyarı; ‘’Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler, mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi, beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir’’
Yeni Medya Elektronik A.Ş