Finans ›› Yazarlar ›› Yusuf DİNÇ
Yusuf DİNÇ
Yusuf DİNÇ
Doç. Dr. / İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi
30 Nis 2019 Salı
Mevduat Faizleri

Bugünlerde mevduat faizlerinin artma eğilimi söz konusu. Bankalar dolarizayonun kredi/mevduat ilişkisinin çarpık olması nedeniyle TL mevduatta güçlü kalmak isterler. Bu nedenle TL faizinin mudi nezdinde kur artışını ikame edici bir seviyesi olmasını hedeflerler. Buna rağmen dolarizasyon etkisini kırabilecek tek unsur kurun düşme eğilimi göstermesidir. Bu beklenti oluşmayınca bankalar dövizli kredi/döviz mevduat orantısızlığından kaynaklanan kur risklerinin yönetmenin ilk adımı olarak TL mevduatı tatmin etme baskısı hissedeler. (Kur riskini yönetmenin hemen ikinci adımı ise döviz geliri olmayana döviz kredisi kullandırmaktır ki bu yanlıştır. Gene de bu yanlışın yönetmelikle önüne geçiyor olmamız bayağı ilkelliktir. Zaten doğal kuraldır.) Bu durum kredi faizlerini yukarı çekmektedir. Aynı zamanda kur artış beklentisi kriz ortamı oluşturmaktadır. Kriz ortamları ise bankaların karlılıklarını artırma fırsatı sunduğundan kredide seçicilik argümanı arkasına saklanıp marjlar yükseltilmektedir. (Oysa genel ilkedir ki yüksek faizle borçlanan yüksek risk taşır. Yani seçicilik ötesi hedefler işletilmektedir.)

Tüm bunların yanında 80 darbecilerinin âdeti olan faiz oranlarını kanunla belirleme hatasının 5411 Sayılı Bankacılık Kanunu’nda korunuyor olması da merdiven altı uygulamalara sonuç vermektedir. 80’de bankerleri üreten uygulama bugünlerde bankaların kredi tarafında faiz yerine komisyon almaları ile merdiven altılık oluşturmaktadır. Gene de merdiven altılık mevduat tarafında tehlike arz etmektedir. Şunu da belirtmek gerekir ki Kanun’da piyasa faiz oranlarını belirleme yetkisi ancak ve sadece Bakanlar Kurulu’na aittir. Bakanlar Kurulu’nun da hükmünü kaybettiği düşünüldüğünde yetkinin sahibi ancak ve sadece Cumhurbaşkanlığıdır. Bu durum yetkinin sahibinin çoğalması sonucunu vermez. En iyi ihtimalle Ekonomi Politikaları Kurulu’na geçtiği veyahut Cumhurbaşkanı uhdesinde bulunduğu düşünülebilir. Doğrusu böyle bir yetkinin mevzuattan çıkarılmasıdır.

Gene de bu yetki mevduatı sınırlayıcı niteliktedir. Çünkü kredi tarafı komisyonlarla yönetilebilmektedir. Bunun yanında yetkinin bağlayıcılığını mevduat tarafında ikramiyelerle veya 80’de olduğu gibi mevduat sertifikaları ile aşmak mümkündür. (Ancak sertifikaların toptan mevduat için kullanılabildiğini not etmek gerekir.)

Mevduat tarafında faizin artması kredi faizini artırmaktadır. (Aslında faiz sadece mevduata verilen ilavedir. Kredi tarafında mevduata ödenecek faiz ile banka marjı tahsil edilse de marj seviyesini örtmek üzere krediden talep edilen ilavenin tümüne faiz denmektedir.) Piyasa da faizin artması yatırımların önünü kesmektedir ki karlılık faiz oranları seviyesine veya gerisine düştüğünde mevcut yatırımlar da kriz yaşamaktadır.

Elimizde tek yöne sıkışmış kadük bir para politikası bulunduğundan piyasalar açmaz yaşamaktadır. Her zaman kısa vadeli düşünürken yanlış zamanda salt uzun vadeli planlamalara odaklandık. Kısa dönemli para politikalarının etkin işletilerek piyasanın boğulmasına izin vermemek gerekir.

Yazarın Diğer Yazıları
20 May 2020 Çarşamba
16 May 2020 Cumartesi
28 Nis 2020 Salı
21 Nis 2020 Salı
15 Nis 2020 Çarşamba
04 Nis 2020 Cumartesi
10 Tem 2019 Çarşamba
28 May 2019 Salı
21 May 2019 Salı
14 May 2019 Salı
07 May 2019 Salı
25 Nis 2019 Perşembe
16 Nis 2019 Salı
10 Nis 2019 Çarşamba
02 Nis 2019 Salı
27 Mar 2019 Çarşamba
28 Kas 2016 Pazartesi
24 Kas 2016 Perşembe
11 Kas 2016 Cuma
24 Eki 2016 Pazartesi
06 Eki 2016 Perşembe
25 Tem 2016 Pazartesi
14 Tem 2016 Perşembe
10 Haz 2016 Cuma
02 Haz 2016 Perşembe
23 May 2016 Pazartesi
18 Nis 2016 Pazartesi
11 Nis 2016 Pazartesi
21 Mar 2016 Pazartesi
10 Mar 2016 Perşembe
17 Şub 2016 Çarşamba
04 Şub 2016 Perşembe
27 Oca 2016 Çarşamba
25 Oca 2016 Pazartesi
21 Oca 2016 Perşembe
Piyasa
Hisse Yön Son Fark Saat
BIST100 105.705 0,72 11:05
BIST50 98.788 0,84 11:03
BIST30 122.857 1,00 11:05
Dolar 6,7938 0,31 11:19
Euro 7,4683 0,17 11:25
İngiliz Sterlini 8,3187 0,21 11:25
Gram Altın 375,9 0,99 11:20
Çeyrek Altın 602 0,99 11:20
Yarım Altın 1203 0,99 11:20
Cumhuriyet Altını 2108 0,38 12:42
Döviz Çevirici
Türk Lirası
Amerikan Doları
Euro
İsviçre Frangı
Yen
İngiliz Sterlini
Serbest piyasa verileri kullanılarak hesaplanmaktadır.
BİST endeksleri, haberler, Kapalıçarşı, uluslararası parite verileri eşanlı olarak verilmektedir. BİST isim ve logosu ‘’Koruma Marka Belgesi‘’ altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez. BİST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BİST’e ait olup, tekrar yayınlanamaz.
SPK’nın 22 Nisan 2002 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan tebliği uyarınca yayımlanması istenen uyarı; ‘’Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler, mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi, beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir’’
Yeni Medya Elektronik A.Ş